پرتال شرکت خدمات الترونیک راهبر

مقدمه
اختراع کامپیوتر چنان تحولات و تغییراتی را در زندگی بشر ایجاد نمود که در سال‌های اولیه اختراع آن، کمتر کسی تصور آن را می‌کرد. در آن سال‌ها شاید کسی پش‌بینی نمی‌‌کرد که روزی کامپیوتر‌ها بسیاری از  ابعاد زندگی بشر را تحت تاثیر خود قرار دهند. تجارت الکترونیکی  از جمله ابداعات جدیدی است که به ویژه در دهه اخیر، نقش زیادی در تمامی انواع تجارت و معاملات بازرگانی داشته‌ است. تجارت الکترونیکی موجودیت خود را مدیون کامپیوتر‌ها و شبکه‌های کامپیوتری است.

تجارت الکترونیک
در یک تعریف ساده، تجارت اکترونیکی عبارت است از فروش کالا و خدمات به صورت آنلاین و از طریق اینترنت. تجارت الکترونیکی، از قابلیت‌های اینترنت و شبکه‌های کامپیوتر‌ی برای بهبود فرآیندهای تجاری استفاده می‌نماید.
مفهوم تجارت الکترونیکی در طی سال‌های پایانی دهه1960 و عمدتا در طی سال‌های دهه 1970 شکل گرفت. در طی این سال‌ها استفاده از فناوری‌های مختلف مانند( EDI ( Electronic Data Interchange و( EFT ( Electronic Funds Transfer  امکان انجام معاملات تجاری را به صورت الکترونیکی فراهم آوردند. دو فناوری فوق امکان تبادل اسناد تجاری را به صورت الکترونیکی فراهم آوردند.
فرآیند ثبت سفارش در تجارت الکترونیکی به صورت خلاصه در شکل1 به نمایش در آمده است:

شکل1 : فرآیند ثبت سفارش در تجارت الکترونیکی

 با گسترش استفاده از کارت‌های اعتباری ( Credit Card ) و دستگاه‌های ATM ( Automatic Teller Machine ) در دهه 1980، تجارت الکترونیکی توسعه بیشتری یافت.
با شروع دهه 1990 تجارت الکترونیکی حوزه‌هایی از قبیل
(ERP ( Enterprise Resource Planning و Data Mining را شامل شد. ERP روشی در مدیریت اطلاعات تجاری است که مبتنی بر نرم‌افزارهای کاربردی بوده و در زمینه تهیه، نگهداری و پردازش داده‌ها و همچنین ارائه گزارش‌های مختلف در ارتباط با تمامی جوانب شرکتی مانند انبارداری، منابع انسانی، تولید، امور مالی، فروش و ... فعالیت می‌کند.
Data Mining نیز در زمینه تعیین و ارائه الگوهای سودمند بازرگانی با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی کامپیوتر‌‌‌ها فعالیت می‌نماید.
امروزه نرم‌افزارهای ارتباط با مشتریان یا همان
( CRM(Customer Relationship Management به مدیران وب‌سایت‌ها اجازه می‌دهد تا بر رابطه شرکت با مشتریان نظارت نموده و روش‌های سازمان خود را مورد ارزیابی و بازبینی قرار دهند. این نرم‌افزارها امکان نظرسنجی از مشتریان را فراهم می‌آورند و همچنین امکان ایجاد تغییرات در وب‌سایت را بر اساس نتایج نظرسنجی‌ها را فراهم می‌آورند. علاوه بر این، با تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از نظرسنجی‌ها، اطلاعات ارزشمندی درباره فرصت‌ها و استراتژی‌های آینده به دست می‌آید.
در یک تعریف جامع‌تر، تجارت الکترونیکی عبارت است از خرید، فروش و تبادل کالاها، خدمات و اطلاعات در شبکه‌های کامپیوتری و از جمله اینترنت و همچنین جمع‌آوری نظرات استفاده کنندگان از این کالاها، خدمات و اطلاعات برای بهینه نمودن عرضه آنها.

مراحل به انجام رسیدن تجارت الکترونیکی به صورت کلی در شکل 2 خلاصه شده‌ است:

شکل 2 : مراحل کلی انجام تجارت به صورت الکترونیکی

 تجارت الکترونیکی نه تنها به عرضه کالاها و خدمات و اطلاعات توجه دارد، بلکه به ایجاد ارتباط بین وب‌سایت‌ها، صاحبان وب‌سایت‌ها و استفاده‌کنندگان از وب‌سایت‌ها اهمیت می‌دهد.
تجارت به صورت الکترونیکی دارای مدل‌های متعددی است که باتوجه به اینکه در مقالات، نشریات و سایت‌های مختلف انواع مدل‌ها توضیح داده شده است در این قسمت فقط به معرفی مختصر مدل‌های اصلی آن می‌پردازیم.

مدل‌های اصلی تجارت الکترونیکی
مدل تجارت ـ تجارت ( Business to Business )
این مدل که به اختصار B2B خوانده می‌شود، سهم عمده تجارت الکترونیک را در اختیار دارد. مدل B2B طیف بسیار وسیعی از مبادلات تجاری، از درآمدهای خرد تا درآمدهای کلان، را در بر دارد.
این مدل دارای دو بخش اساسی می‌باشد:
• بازار افقی ( Horizontal Market ): در این بازار عرضه کالا، خدمات و اطلاعات مد نظر است. حمل کالا و تجزیه و تحلیل آمار و اطلاعات مرتبط، پشتیبانی خدمات و امور فنی نیز جزئی از این بازار است.
• بازار عمودی ( Vertical Market ): عموما مرتبط با امور صنعتی است. در این بخش مواردی چون تسهیل امور صنایع مورد بحث قرار می‌گیرد. در این بازار به ویژه صنایعی که از گسترش زیادی برخوردارند و یا صنایعی که دارای پراکندگی زیاد و یا منابع انسانی متعدد هستند، مورد توجه قرار می‌گیرند. صنایع مرتبط با فولاد، پتروشیمی، سایر صنایع شیمیایی، صنایع پلیمر و غیره نمونه‌هایی از این گونه صنایع هستند.

در مدل B2B عمدتا دو شرکت به مبادله تجاری با یکدیگر می پردازند.
کاتالوگ‌های آنلاین در این مدل استفاده بسیار فراگیری دارند، یکی از عوامل اهمیت این کاتالوگ‌ها آن است که موفقیت در این مدل از تجارت الکترونیک، به شدت وابسته به این است که چه تعداد از تولید کننده‌ها با چه تعدادی از خریداران در ارتباط هستند.

مدل تجارت ـ مصرف کننده ( Business to Consumer )
این مدل که به اختصارB2C خوانده می‌شود، عمدتا به معنی فروش کالا و خدمات با استفاده از فناوری‌های مبتنی بر وب می‌باشد. با استفاده از امکانات این فناوری‌ها، عملا محدودیت‌های مکانی و زمانی برای خرید از بین می‌روند. خدمات به صورت 24 ساعت در روز و بدون تعطیلی قابل ارائه است و امکان ثبت سفارش در هر ساعت از شبانه روز و از هر نقطه از جهان وجود دارد.
مدل B2C امکان تجارت الکترونیک را بین یک شرکت و یک مشتری را فراهم می‌نماید. مشتری می‌تواند یک شخص حقوقی و یا یک شخص حقیقی باشد.

مدل مصرف کننده ـ مصرف کننده ( Consumer to Consumer )
این مدل که به اختصار C2C خوانده می‌شود در واقع همان مزایده به صورت آنلاین می‌باشد. این مدل امکان تبادل کالا و خدمات بین مصرف کننده‌ها را تسهیل می‌نماید. در این مدل معمولا طرفین معامله هر دو از افراد عادی هستند و اشخاص حقوقی نیستند.
شرکت eBay نمونه‌ای از مدل C2C است. این شرکت بزرگترین مرکز تجارت شخصی به صورت آنلاین شناخته می‌شود.

مدل دولت ـ دولت ( Government to Government )
این مدل که به اختصار به آن G2G می‌گویند، تبادل کالا و خدمات و اطلاعات میان نهادهای دولتی را به صورت الکترونیک امکان‌پذیر و تسهیل می‌سازد.
مدل G2G شامل دو بخش است:
• نهادهای داخلی ( Internal Facing ) : تبادل کالا و خدمات و اطلاعات در درون یک دولت می‌باشد. تبادل اطلاعات پزشکی در بین مراکز پزشکی دولتی در داخل یک کشور نمونه‌ای از آن می‌باشد.
• نهادهای خارجی ( External Facing ) : تبادل کالا و خدمات و اطلاعات بین دولت‌ها می‌باشد. سامانه اطلاعات شنگن (SIS: Schengen Information System)  نمونه‌ای است از آن که به منظور تسهیل تبادل اطلاعات بین کشورهای عضو پیمان شنگن طراحی شده است.

مدل دولت ـ تجارت ( Government to Business )
به این مدل در اختصار G2B گویند. این مدل برای تبادل کالا، خدمات و اطلاعات بین نهادهای دولتی و بخش‌های بازرگانی طراحی شده است. این مدل برقراری ارتباط الکترونیکی مناسب برای تبادل کالا، خدمات و اطلاعات بین سامانه‌های بازرگانی و سامانه‌های دولتی را مد نظر قرار می‌دهد.

مدل دولت ـ شهروند ( Government to Citizen )
این مدل را به اختصار G2C می‌نامند. این مدل برای برقراری ارتباط بین نهادهای دولتی با افراد حقیقی که شهروندان کشورها را تشکیل می‌دهند، طراحی شده است. با استفاده از این مدل خدمات دولتی به صورت آنلاین و الکترونیکی در اختیار شهروندان قرار می‌گیرد.

نکته قابل توجه آنکه در مدل‌هایی که یک طرف آن دولت می‌باشد، فعا‌لیت‌های غیر انتفاعی نیز بسیار به چشم می‌خورند. بسیاری از فعالیت‌های این مدل‌ها جنبه درآمدزایی ندارند و در بسیاری از موارد، سوبسیدهای دولتی نیز به چشم می‌خورند. با این وجود به علت آن که طرف دیگر نهادی تجاری است یا ماهیت تجاری دارد و یا بنگاهی تجاری است و دست آخر آنکه مصرف کننده کالا یا خدمات یا اطلاعات می‌باشد، این مدل‌ها نیز زیرمجموعه تجارت الکترونیکی طبقه‌بندی و بحث می‌شود.
در تمامی مدل‌های یاد شده، کمابیش اجزای مشترکی وجود دارند که تشکیل ‌دهنده بدنه اصلی آنها هستند. ایجاد یک وب‌سایت به عنوان سامانه ارتباطی بر روی اینترنت، طراحی هدف و برنامه استراتژیک برای شروع و ادامه کار، پیروی و استفاده از اصول و روش‌های مناسب اطلاع‌رسانی، ایجاد زیرساخت‌های امنیتی لازم برای محافظت وب سایت و اطلاعات شخصی کاربران و همچنین ایمن سازی مراحل مبادله اطلاعات از ارکان جدا‌ ناشدنی این مدل‌ها هستند که به تناسب مدل نقش پررنگ‌تر و یا کمرنگ‌تری می‌یابند.
در بخش بعدی که در شماره آینده به چاپ می‌رسد، اطلاعات بیشتری در زمینه تجارت الکترنیکی ارائه خواهد شد.

سخن پایانی
همانطور که اشاره گردید شاید مدل‌های فوق را بارها شنیده باشید اما برای حفظ ارتباط منطقی این سری مقالات مجددا حضورتان تقدیم گردید. در شماره آینده پارامترهای اصلی و به عبارت دیگر ارکان اصلی ایجاد تجارت الکترونیک را حضورتان بیان خواهیم نمود.

منابع: